دوشنبه, 25 تير 1397 :: Monday, 16 July 2018
کد خبر: 138394

معدن و نقش اصلی آن در اقتصاد ایران

امروز سالگرد محاصره اقتصادی ایران بعد از انقلاب شکوهمند اسلامی و همزمان آغاز هفته معادن است. به فال نیک میگیریم و به یاد می آوریم که منابع سرشاری که در کشورمان وجود دارند هر محاصره ی اقتصادی را بی اثر خواهند کرد.
به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

اگر اهل تقویم و تورق مناسبت های آن باشید حتما امروز دو مناسبت مهم را در رویداد های سال های گذشته و تقویمی مشاهده کرده اید. آغاز هفته ی معادن و سالروز آغاز محاصره اقتصادی ایران توسط غرب. همزمانی معنا دار این دو مناسبت برای ما حاوی پیام هایی است. مواد معدنی سرشار این خاک و دیار آنقدر غنی است که به وسیله ی آن ها هر محاصره ی اقتصادی قابل تحمل است.

 

پوستر معدن

 

آغاز محاصره اقتصادی ایران بعد از انقلاب باشکوه

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، دولت آمریكا به دخالت‏های خود در امور داخلی ایران ادامه داد. در آبان 1358 كه شاه ظاهراً برای درمان به آمریكا رفت، روابط جمهوری اسلامی با آمریكا بسیار بحرانی شد.

ملت ایران ضمن محكوم كردن اقدامات آمریكا به دلیل حمایت از رژیم محمد رضا پهلوی، خواستار استرداد وی جهت محاكمه شدند، اما آمریكا این درخواست را رد كرد. به دنبال رد این خواسته و نیز در پی افزایش مداخلات آمریكا در امور داخلی ایران، سفارت آمریكا در 13 آبان 1358 به تصرف دانشجویان پیرو خط امام درآمد و كلیه كاركنان آن به گروگان گرفته شدند.

در پی تسخیر لانه جاسوسی آمریكا در تهران، شیطان بزرگ كه به ایران پس از انقلاب اسلامی، به چشم همان ایرانِ زمان رژیم ستم‏شاهی می‏نگریست، و به دنبال شكست‏های سیاسی، تبلیغاتی و نظامی خویش برای رهایی گروگان‏ها، در اول خرداد 1359، به حربه تحریم اقتصادی توسل جست؛ اما از همان آغاز، شكست چنین توطئه‏ای روشن بود. از اینرو آمریكا به كمك بازار مشترك اروپا، داد و ستدهای اقتصادی ایران را تحریم كرده تا ایران را منزوی سازند. ولی گذشت زمان نه تنها ایران را گوشه‏گیر نساخت، بلكه باعث شد تا ایران بیشتر از قبل روی پای خود بایستد.

همچنین شركت‏های متعدد اروپایی و حتی آمریكایی كه از تحریم ایران متضرّر شده بودند، خواهان ارتباط اقتصادی و همكاری‏های دوجانبه بوده‏اند. استقبال شركت‏های خارجی برای همكاری با ایران به اندازه‏ای بودكه آنان به تحریم ایران توجهی نكردند و در نتیجه بُعد منفی این تحریم گریبان غرب را گرفت.

 

 

هفته معادن

«منابع طبیعی باارزشی در کشور ما وجود دارد که امروز بدون اینکه ارزش افزوده‌ای داشته باشد، به خارج فروخته می‌شود؛ یکی از آن‌ها نفت و گاز است. اینکه دشمن میخواهد به هر قیمتی تسلّط خود را و قیمومیّت خود را بر این کشور اعمال کند، به‌خاطر همین ثروت‌ها است.

این نفت و گاز یکی از منابع باارزش کشور است، به‌علاوه‌ی فلزّات فراوان و باارزش، مراتع، جنگل‌ها و امکانات فراوان دیگر. اگر از این ظرفیّتها استفاده بشود، اقتصاد ایران در میان بیش از دویست کشور جهان، بین دوازده کشور اوّل قرار خواهد گرفت؛ اگر با ابتکار جوانها، با حضور جوانها، با حضور مدیران فعّال و پُرکوشش ان‌شاءاللّه بشود از این امکانات استفاده کرد، اقتصاد کشور در میان دوازده اقتصاد اوّل همه‌ی دنیا قرار خواهد گرفت و از همه جهت پیشرفته خواهد شد که امروز البتّه این‌جور نیست.

به دلیل اهمیت این ذخایر معدنی و زیر زمینی است که هفته ی اول خرداد ماه به عنوان هفته معادن نام گذاری شده است که فراموش نکنیم این خاک پرگهر قادر است ایران را به بالاترین شرایط اقتصادی برساند.

از سال 89 کمیته دایمی گرامیداشت هفته معدن با حضور تعدادی از تشکل ها و سازمان ها از قبیل انجمن مهندسی معدن ایران، انجمن علمی زمین شناسی، نظام مهندسی معدن ایران، نماینده سازمان ایمیدرو، نماینده سازمان زمین شناسی، خانه معدن ایران، جامعه مهندسان مشاور و جهاد دانشگاهی تشکیل شد.

 

 

معدن، ظرفیت بی بدیل اقتصادی

با وجودی که کشور ایران از لحاظ ذخایر معدنی یکی از غنی‌ترین کشورهای دنیا است و به نسبت جمعیت دارای سهم افزون‌تری از منابع خدادادی است، اما عدم وجود چشم‌انداز و برنامه‌ریزی مدون در امر اکتشاف، استخراج و فرآوری معادن باعث شده است تا آنگونه که باید از منابع طبیعی خدادادی به خوبی بهره نگیریم. ایران از لحاظ ذخایر معدنی از کشورهای برتر است، از یک سو ذخایر معدنی ما بالغ‌بر ۵۷ میلیارد تن است و از سوی دیگر ۶۴ نوع ماده معدنی در کشور یافت می‌شود؛ بنابراین ایران هم از نظر میزان و هم از نظر تنوع معدنی جزو کشورهای سرآمد در منطقه و دنیا است.

بر اساس استاندارد جهانی سالانه باید یک درصد از ذخایر معدنی استخراج شود و بر اساس استاندارد و با توجه به میزان ذخایر کشور باید سالانه ۵۷۰ میلیون تن استخراج داشته باشد.

بخش معدن و به‌خصوص بخش اکتشاف آن از بخش‌های ریسک پذیر است و در برنامه پنجم دولت مکلف شده است اکتشاف معادن را به‌عنوان وظیفه‌ای حاکمیتی انجام دهد، چون بخش خصوصی بیشتر تمایل دارد در بخش بهره‌برداری و فرآوری معادن فعالیت کند تا در بخش اکتشاف و مطالعاتی.

کاهش خام فروشی و افزایش صادرات محصولات با ارزش افزوده در بخش معدن و صنایع معدنی یکی از اهداف اصلی دولت و سازمان توسعه تجارت ایران است. رسیدن به هدف مذکور دارای الزاماتی است که با توجه به گستره این حوزه نیازمند تامین منابع مالی و سرمایه هنگفت است.

تامین این منابع از محل وجوه دولتی یا فروش مازاد مواد خام نظیر سنگ آهن و یا جذب سرمایه‌های خارجی امکان پذیر خواهد بود. به نظر می‌رسد جذب سرمایه گذار خارجی در صنایع معدنی راهکار مناسبی برای کاهش خام فروشی باشد که خود نیازمند تسهیل این فرآیند در بخش‌های مختلف اجرایی است. البته در خصوص سنگ آهن تا زمانی که شرایط برای جذب این منابع خام در صنایع پایین دست کشور فراهم نشده است محروم ساختن صنعت از عایدات ارزی فروش سنگ آهن با نرخ‌های فعلی جهانی نکته‌ای قابل تامل است که دقت نظر کارشناسانه و عمیق مسوولین تصمیم گیرنده را می‌طلبد.

در ارتباط با محصولات معدنی بالاخص مصالح ساختمانی نکته حائز اهمیت تمرکز و اتکا به بازارهای محدود است که این امر تاثیر ‌پذیری صادر کنندگان را از بروز هرگونه چالش در تداوم صادرات بالا خواهد برد. همان‌گونه که طی سال جاری در خصوص صادرات مصالح ساختمانی به کشور عراق شاهد کاهش صادرات بوده‌ایم. لذا با عنایت هرچه بیشتر به نفوذ به بازارهای جدید و گسترش بازارهای هدف امری اجتناب ناپذیر است.

با توجه به موقعیت خوب ما در منطقه منا و دستیابی به بازار ۴۵۰میلیون نفری و دسترسی به آب‌های آزاد، فرصت مناسبی برای صادرات محصولات معدنی و پوشش نیاز منطقه داریم.

در سنگان ۳ کارخانه گندله و کنسانتره در حالی به مرحله بهره‌برداری رسیده‌اند که پیش از اجرای این طرح‌ها، به معنای واقعی متروک بودند و اکنون این توسعه، لذت‌بخش است. اگر به معدن سنگان بروید عظمت ذخایر سنگ آهن کشورمان را می‌بینید، درحال‌حاضر بالای یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تن ذخیره معدنی دارد و با اکتشافات بیشتر، ذخایر آن افزایش پیدا می‌کند. این در حالی است که در ابتدای دولت یازدهم حجم ذخایر حدود ۹۰۰ میلیون تن بود.

معدن این امکان را فراهم می‌کند که سهم ۱۶ درصدی در GDP پیدا کند. ما برای تحقق آن باید به اکتشاف و بهره‌برداری با حفظ محیط‌زیست، بیشتر توجه کنیم. همچنین باید تلاش کنیم در دولت خام‌فروشی نداشته باشیم. به غیر از چند معدن بزرگ، سایر معادن در اختیار بخش خصوصی است، آن بخش غیر دولتی بزرگ نیز سهامی عام است اما در حوزه اکتشاف که حوزه پرریسکی است دولت به طور جدی ورود کرده و نگاه ویژه‌ای دارد و در این زمینه، ایمیدرو و سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی حسب دستور وزیر صنعت، معدن و تجارت، کارگروه مشترکی را تشکیل داده و در تعامل هستند تا کار اکتشافی را وسعت دهیم.

 

 

چرا اقتصاد ما مبتنی بر معدن نیست ؟

دولت دوازدهم و وزیر صنعت، معدن و تجارت یکی از اولویت‌های اصلی خود را حوزه معدن و صنایع معدنی می‌دانند که باید این موضوع را به فال نیک گرفت. نکته مهم آن که همت و تلاش فعالان معدنی باعث شده تا معدن به جایگاه واقعی خود نزدیکتر شود.

ایران کشوری معدنی است در حالی که اقدامات اکتشافی به طور کامل انجام نشده است. درحال‌حاضر با اجرای طرح اکتشاف ۲۵۰هزار کیلومتر مربع که ایمیدرو آن را در سال ۹۳ شروع کرد، بیش از ۴۰۰ محدوده امیدبخش به‌دست آمده که پیش‌بینی می‌شود تعدادی معادن مناسب از آن به‌دست آید.

این در حالی است که مقداری در فناوری از دنیا عقب مانده‌ایم. سیاست اصلی از طرف دولت توجه به بخش خصوصی است و دولت به عنوان حامی و تاکید بر فعال‌تر شدن بخش خصوصی و ارائه راهکارهای لازم از سوی این بخش است. با توجه به دغدغه تحقق سیاست‌های اقتصاد مقاومتی، از طریق ظرفیت‌های بخش معدن می‌توانیم در تحقق این سیاست‌ها عمل کنیم.

اما از آنجا که  سال‌هاست سایه نفت بر اقتصاد کشور افتاده و سایر حوزه‌ها را زیر پوشش قرار داده است و با عنایت به این موضوع كه با حمایت و توجه جهانی، برجام نهایی شد و مقداری از مسائل بین‌المللی اصلاح شد می‌توان مشاهده کرد که صادرات مواد معدنی و محصولات معدنی چند برابر شده است. خوشبختانه با به سرانجام رسیدن برجام، به اروپا، آسیا و کانادا صادرات داشتیم در حالی که بخش مسکن ما در چند سال گذشته رونقی نداشت.

نظام سیاستگذاری اقتصادی هر کشور براساس ظرفیت‌ها و مزیت‌های بالفعل و بالقوه همان کشور تدوین می‌شود. به عنوان مثال کشورهای ژاپن، کره جنوبی و مالزی که فاقد منابع زیرزمینی نفت، گاز و سایر مواد معدنی هستند، به خلق مزیت‌های رقابتی روی می‌آورند، اما در ایران وضع به کلی فرق می‌کند. ایران کشوری غنی از نفت و گاز و ذخایر معدنی است، از این رو تحول ساختاری صنعت در کشور ما، با سرمایه‌گذاری صنعتی و صنعت گستری بر مبنای صنایع معدنی آغاز می‌شود و به نتیجه می‌رسد؛ اما اشکال اصلی این است که متأسفانه معدن در کشور ما به عنوان یک صنعت نهادینه نشده است. سرمایه‌گذاران خصوصی فعال در بخش معدن صرف‌نظر از یک گروه اندک، از دهه 60 تا اواسط دهه 80 به دلیل عدم شفافیت کامل در قوانین جاری در بخش معدن و صنایع معدنی، غیرتولیدی، غیرصنعتی و غیرعلمی‌اند و تمایلی به سرمایه‌گذاری درازمدت نشان نمی‌دهند.

امروز مهم‌ترین سیاست دولت پس از استقرار بر پایه سرمایه‌گذاری و توسعه صنعتی کشور در حوزه مشتقات نفتی و معدن و صنایع معدنی نهاده شده و یکی از اهداف اصلی افزایش سهم بخش خصوصی در بخش صنعت و معدن است. به طوری که دسترسی به حداقل سه میلیارد دلار از هشت میلیارد دلار (سالانه) سهم بخش معدن و صنایع معدنی برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی در سال 95 در اولویت قرار گرفته بود.

 

 

حواسمان به معادن کوچک باشد

قدیر قیافه عضو انجمن سنگ آهن ایران درباره تعطیلی معادن کوچک اظهار کرد: متأسفانه اخبار ضد و نقیضی در رابطه با آمار تعطیلی معادن در کشور پخش می‌شود و این وظیفه مرکز آمار است که سرشماری درستی از این موضوع ارائه دهد.

وی با بیان اینکه برخی از مسئولان قسمت‌های خوب کارنامه کاریشان را پررنگ کرده و ناکارآمدی‌ها را کمرنگ می‌کنند، گفت: با توجه به شرایط کنونی ،وضعیت معادن کوچک و متوسط کشور خوب نیست و برخی از این معادن به تعطیلی کشیده شده و بعضی دیگر به سختی ادامه حیات می‌دهند.

قیافه تصریح کرد: تا جایی که می‌دانم صندوق بیمه فعالیت‌های معدنی پول‌هایی که در اختیار داشته برای پشتیبانی و بیمه معادن کوچک و متوسط در بانک‌ها سپرده گذاری کرده  و به برخی از این معادن وام‌های کم‌ بهره داده است.

عضو انجمن سنگ آهن ایران درباره راهکار نجات معادن کوچک کشور بیان کرد: اولین گام باید در حوزه معادن و صنایع معدنی، تعیین استراتژی و نقشه راه باشد زیرا بدون داشتن برنامه‌ریزی و نقشه راه صحیح نمی‌توانیم به رونق معادن در بلند مدت امیدوار باشیم.

وی اضافه کرد: باید مشخص شود که در کجای مسیر قرار داریم و می‌خواهیم در آینده به کجا برسیم.

قیافه در پایان گفت: یکی از مهمترین اصولی که موجب نجات معادن کوچک کشور می‌شود تأمین مالی بودجه‌های این معادن است.

انتهای پیام

اتاق خبر انتها

افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
x