يكشنبه, 1 بهمن 1396 :: Sunday, 21 January 2018
کد خبر: 126393

"آب" نیست

باران از آسمان کشورمان رخت بر بسته و هر روز مارا نگران تر میکند. علاوه بر راهکارهای علمی ای که برای برون رفت از بحران خشکسالی وجود دارد نباید فراموش کنیم که دین مبین اسلام برای مسلمانان راه های معنوی ای را تدارک دیده است تا به واسطه آن ها در فصل خشکسالی به قرب الهی نیز دستیابند.
به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

اگر اهل مطالعه هم نباشید حتما امسال با وضعیت بسیار نا مساعد نزولات جوی معنای بحران را درک کرده اید. بحرانی که در جهان به نام بحران آب نامیده می شود و احتمال اینکه گریبان ایران را بیش از پیش بگیرد بسیار محتمل است.

پنجاه سال پیش، زمانی که جمعیت در کره زمین از نیمی از جمعیت کنونی آن کمتر بود، درک مشترک این بود که آب یک منبع بی‌نهایت است. مردم مانند امروز ثروتمند نبودند، کمتر کالری مصرف می‌کردند و گوشت کمتری می‌خوردند، بنابراین آب کمتری برای تولید مواد غذایی نیاز بود. آنها به یک سوم حجم آبی که ما در حال حاضر از رودخانه برداشت می‌کنیم نیاز داشتند. امروز، رقابت برای منابع آب بسیار شدید تر است. دلیل این است که در حال حاضر بیش از هفت میلیارد نفر بر روی زمین وجود دارند، مصرف گوشت و سبزیجات و آب در حال زیاد شدن است و رقابت برای آب در بخشهای صنعتی، شهری و سوخت‌های زیستی بیشتر شده است.

مقدار کل منابع آب شیرین نیز به دلیل تغییرات آب و هوایی که موجب عقب‌نشینی یخچال‌های طبیعی، کاهش جریان رودخانه و کوچک شدن دریاچه‌ها شده، کاهش یافته است. بسیاری از آبخوان‌ها (سفره‌های آب زیرزمینی) که بیش از حد پمپ شده‌اند به سرعت پر نمی‌شوند. اگر چه کل منابع آب شیرین مورد استفاده قرار نگرفته است، بسیاری آلوده، شور، نامناسب یا غیرقابل دسترس برای مصارف شرب، صنعت و کشاورزی شده‌اند. برای جلوگیری از یک بحران جهانی آب، کشاورزان باید برای افزایش بهره‌وری برای پاسخگویی به تقاضاهای رو به رشد برای مواد غذایی تلاش کنند، در حالیکه صنایع و شهرها به دنبال پیدا کردن راه‌هایی برای استفاده بهتر از آب باشند.

 

 

بحران آب چیست؟

بحران پیشامدی است که به صورت ناگهانی و گاهی فزاینده رخ می‌دهد و به وضعیتی خطرناک و ناپایدار برای فرد، گروه یا جامعه می‌انجامد. بحران باعث به وجود آمدن شرایطی می‌شود که برای برطرف کردن آن نیاز به اقدامات اساسی و فوق‌العاده است. بحران‌ها بر حسب نوع و شدت متفاوتند. بحران یک فشارزایی بزرگ و ویژه است که باعث در هم شکسته شدن انگاره‌های متعارف و واکنش‌های گسترده می‌شود و آسیب‌ها، تهدیدها، خطرها و نیازهای تازه‌ای به وجود می‌آورد.

بحران آب در ایران سلسله چالش‌ها و مشکلات ناشی از کمبود آب و استفاده نادرست از منابع آب در کشور ایران است.

با توجه به میزان منابع آب و سرانهٔ مصرف، ایران از جمله کشورهایی است که در گروه کشورهای مواجه با کمبود فیزیکی آب قرار دارد. این گروه شامل کشورهایست که در سال ۲۰۲۵ با کمبود فیزیکی آب مواجه هستند. این بدان معناست که حتی با بالاترین راندمان و بهره‌وری ممکن در مصرف آب، برای تأمین نیازهایشان آب کافی در اختیار نخواهند داشت. حدود ۲۵ درصد مردم جهان از جمله ایران مشمول این گروه می‌باشند.

براساس شاخص فالکن مارک، کشور ایران در آستانه قرار گرفتن در بحران آبی است. با توجه به اینکه در دهه ۱۳۸۰ و ۱۳۹۰ خورشیدی حدود ۶۹ درصد از کل آب تجدیدپذیر سالیانه مورد استفاده قرار می‌گیرد، براساس شاخص سازمان ملل، ایران نیز اکنون در وضعیت بحران شدید آبی قرار دارد. بر اساس شاخص مؤسسه بین‌المللی مدیریت آب نیز، ایران در وضعیت بحران شدید آبی قرار دارد. بنا بر شاخص‌های ذکر شده، کشور ایران برای حفظ وضع موجود خود تا سال ۲۰۲۵ باید بتواند ۱۱۲ درصد به منابع آب قابل استحصال خود بیفزاید که این مقدار با توجه به امکانات و منابع آب موجود غیرممکن به نظر می‌رسد.

 

 

وضعیت بحرانی است

مرکز پژوهش‌های مجلس در «بررسي بحران آب و پیامدهاي آن در كشور» آمار و اطلاعاتی از آخرین وضعیت کشور از منظر مدیریت آب و دلایل بروز پدیده کم آبی و احتمالات تنش‌های اجتماعی و محیط‌زیستی پیرامون آن، ارائه داده است.

در این‌گزارش علاوه بر ارائه آمار کاهش بارندگی در کشور طی 10 سال گذشته، به تبعات کاهش بارش و کاهش حجم جریان‌های سطحی نیز پرداخته و تأکید کرده که در 10 سال گذشته حدود 44درصد، حجم روان آب‌ها کاهش یافته است. کاهش در مقدار بارندگی به دليل وقوع خشكسالی و تغيير اقليم صورت می‌گيرد، ولی کاهش در حجم جریان سطحی علاوه بر این امر، به دليل برداشت‌های بالادست نيز صورت می‌گيرد. این موضوع باعث شده است که در پانزده سال اخير مجموع حجم مخازن سدها در کشور حداکثر تا نصف از آب پر باشد.

طبق بررسی‌های مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، برخی از چالش‌های مهم بخش آب کشور عبارتند از: تغيير اقليم و کاهش آب تجدیدپذیر، نابودی و تخریب زیست بوم‌های آبی، بهره‌وری پایين آب در بخش‌های مختلف و منازعات آبی محلی و منطقه‌ای و…

 

 

وضعیت منابع آب زيرزمینی

دشت‌ها محدوده مطالعاتی و واحد تقسيم بندی هيدرولوژیكی برای منابع آب زیرزمينی، هستند. کل کشور از 609 دشت تشكيل شده است. منابع آب زیرزمينی به صورت چاه، چشمه و قنات تقسیم بندی شده و مصارف زیادی از کشور به این منابع وابسته است. اگر مقدار تخليه ساليانه از منابع آب زیرزمينی از مقدار تغدیه ساليانه (ذخيره دیناميک) آنها بيشتر باشد، بعد از چند سال ادامه این روند منجر به برداشت و کاهش ذخایر استاتيک منابع آب زیرزمينی می‌شود. ذخایر استاتيک در حقيقت ذخایری هستند که طی ساليان متمادی (آب‌های باستانی) ذخيره شده‌اند و در حقيقت متضمن حفظ و بقای منابع آب زیرزمينی هستند.

طبق مطالعات صورت گرفته از سوی وزارت نيرو، بعد از سال 1357 تقریبا هرساله مقدار تخليه از منابع آب زیرزمينی از مقدار تغذیه آنها بيشتر بوده و از حجم ذخيره استاتيک آنها کاسته شده است. حداکثر مقدار کسری مخزن ساليانه در سال 1386 و به ميزان 9/4 ميليارد مترمكعب بوده است و همچنين متوسط کسری مخزن ساليانه طی 10 سال آبی اخير حدود 5 ميليارد مترمكعب بوده است.

 

 

57 درصد کاهش بارش

با گذشت بیش از صد روز از سال آبی ۹۷-۹۶ ، در کشور فقط ۳۱ میلیمتر بارش گزارش شده درحالیکه این رقم باید ۷۲ میلیمتر باشد بنابراین ۵۷ درصد کاهش بارش در این مدت ثبت شده است.

اثرات این کاهش بارش در حوضه های آبریز اصلی کشور متفاوت است و اثر آن در بعضی از حوضه های آبریز در منابع سطحی و در برخی دیگر، در منابع آب زیر زمینی نمایان می شوند.

در حوضه آبریز خزر در طول صد روز گذشته، کشت انجام نشده و مصرف آب در بخش کشاورزی نداشتیم این درحالیست که شرایط حوضه آبریز خزر خیلی خوب است اما کاهش ۵۷ درصدی بارش در دو حوضه اصلی آبریز اثر گذار است که در حوضه آبریز خلیج فارس و دریای عمان بیشتر بر روی آب های سطحی تأثیرگذار است ولی در حوضه فلات مرکزی تاثیرات آن بر روی منابع آب زیرزمینی بیشتر است.

در حوضه آبریز خلیج فارس و دریای عمان کاهش بارش ۶۵ درصدی ثبت شده و در حوضه فلات مرکزی ۷۸ درصد کاهش بارش گزارش شده است.

این پراکنش کاهش بارندگی، مشکل را در حوضه های آبریز اصلی و فرعی دوچندان کرده است.

به عنوان مثال در حوضه آبریز اصلی خلیج فارس و دریای عمان که دارای حوضه های فرعی نیز هست، در حوضه فرعی کرخه ۷۰ درصد کاهش بارندگی، در حوضه کارون بزرگ که محل تأمین آب کشاورزی و انرژی است، ۷۲ درصد کاهش بارش و در حوضه زهره و جراحی ۶۴ درصد کاهش بارندگی از ابتدای سال آبی جاری (مهرماه) ثبت شده است.

در حوضه فلات مرکزی که یکی دیگر از حوضه های اصلی آبریز و دارای حوضه های فرعی نیز هست در حوضه فرعی گاوخونی و زاینده رود کاهش بارش ۷۷ درصدی ثبت شده است و در حوضه دریاچه نمک کاهش ۷۸ درصدی به چشم می خورد.

در بسیاری از حوضه های اصلی و فرعی کاهش بارش بالای ۷۰ تا ۸۰ درصد است که در میزان آب های سطحی و آب های زیر زمینی تأثیرگذار است.

 

 

وضعیت بحرانی سدها

در صد روز گذشته ورودی آب به سدهای کشور حدود ۳۰ درصد کاهش نسبت به زمان مشابه پارسال نشان می دهد و درحالیکه میزان ورودی آب به سدها در سال گذشته در زمان مشابه ۶ میلیارد و ۲۵۰ میلیون مترمکعب بود، این رقم در سال جاری به ۴ میلیارد و ۵۰۰ میلیون مترمکعب کاهش یافته است.

بخاطر مدیریت منابع آب و تأمین آب شرب و کشاورزی، امسال فقط ۵ درصد خروجی آب از سدها کاهش داشته است و تاکنون ۷ میلیارد و ۲۰۰ میلیون مترمکعب آب از سدها خارج شده است.

در حوضه کارون بزرگ در صد روز اول سال آبی، ۴۸۱ میلیون مترمکعب آب به سد دز وارد شده که این عدد در دو سال پیش یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون مترمکعب بوده است و ورودی آب امسال نسبت به ده سال گذشته نادر بوده است.

به این ترتیب حجم آب مخزن سد دز ۷۴۴ میلیون مترمکعب شده که این عدد نسبت به ده سال گذشته بی سابقه است و همچنین در حوضه کارون بزرگ نیز که سدهای زنجیره ای وجود دارد که برای تأمین انرژی و آب کشاورزی از آن ها استفاده می شود، ورودی آب تاکنون ۹۴۵ میلیون مترمکعب بوده است که این رقم پارسال یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون مترمکعب بود.

ورودی آب به زاینده رود تنها ۷۰ میلیون مترمکعب بوده که این رقم نسبت به ده سال قبل بی سابقه است و حجم مخزن سد زاینده رود درحال حاضر ۱۴۲ میلیون مترمکعب آب دارد که نسبت به ده سال اخیر، فقط در یک سال دیگر تکرار شده است و بنابراین ورودی آب به سد زاینده رود ۴۳ درصد کاهش داشته است.

از ابتدای سال آبی، ورودی آب به سد درودزن ۴ میلیون مترمکعب بوده که این عدد در پنج یا شش سال قبل ۱۴۰ میلیون مترمکعب گزارش شده است.

 

 

*** از منظر قرآن، آنچه بشر انجام می‌دهد (سیّئات و حسنات)، بر حوادث طبیعی و سرنوشت دنیایی او تأثیر دارد. یکی از این عوامل طبیعی، بارش باران است. از دیدگاه علوم تجربی، برای بارش باران باید شرایط آب و هوایی مهیّا باشد تا باران ببارد، امّا قرآن عوامل معنوی را نیز در به وجود آمدن باران سهیم می‌داند و این عوامل را به نوعی محرّک عوامل طبیعی محسوب می‌کند.

 

«ما أصابکم من مصیبة فبما کسبت أیدیکم و یعفوا عن کثیر» سوره شوری آیه 30

هر مصیبتی به شما رسد به خاطر عملکرد شماست، ولی بدانید که خداوند به خاطر رحمت و لطفش از بسیاری گناهانتان می گذرد.

 

باران از آسمان کشورمان رخت بر بسته و هر روز مارا نگران تر میکند. علاوه بر راهکارهای علمی ای که برای برون رفت از بحران هایی که در بالا به آن ها اشاره شد وجود دارد که مستقیما به دولت و ارگان های مرتبط با مدیریت آب مربوط می شود؛ نباید فراموش کنیم که دین مبین اسلام برای مسلمانان راه های معنوی ای را تدارک دیده است تا به واسطه آن ها در فصل خشکسالی به قرب الهی نیز دستیابیم.

 

 

دعای امام سجاد علیه السلام

نوزدهمین دعا از صحیفه سجادیه با هفت فراز در طلب نزول باران ورحمت الهی است و اینکه با هر بارش خداوند با باران زمین مرده را زنده می‌کند، بیان شده است.

دعای آن حضرت(ع) به وقت طلب باران پس از خشکسالی:

اللَّهُمَّ اسْقِنَا الْغَیثَ، وَ انْشُرْ عَلَینَا رَحْمَتَک بِغَیثِک الْمُغْدِقِ مِنَ السَّحَابِ الْمُنْسَاقِ لِنَبَاتِ أَرْضِک الْمُونِقِ فِی جَمِیعِ الْآفَاقِ.

بارخدایا، ما را به باران سیراب ساز، و رحمتت را بر ما بگستران به باران بسیار از ابری که برای رویانیدن گیاه شگفت‌انگیز در همه آفاق روان گشته.

وَ امْنُنْ عَلَی عِبَادِک بِإِینَاعِ الثَّمَرَةِ، وَ أَحْی بِلَادَک بِبُلُوغِ الزَّهَرَةِ، وَ أَشْهِدْ مَلَائِکتَک الْکرَامَ السَّفَرَةَ بِسَقْی مِنْک نَافِعٍ، دَائِمٍ غُزْرُهُ، وَاسِعٍ دِرَرُهُ، وَابِلٍ سَرِیعٍ عَاجِلٍ.

و بر بندگان خود با به بار آمدن میوه منّت گذار، و سرزمین‌های مرده را با شکفتن شکوفه‌ها زنده کن، و فرشتگان بزرگوار خود را به بارانی سودمند گواه گیر، بارانی بسیار و انبوه، و پیوسته با برکات گسترده، بارانی تند و سریع و شتابان.

تُحْیی بِهِ مَا قَدْ مَاتَ، وَ تَرُدُّ بِهِ مَا قَدْ فَاتَ وَ تُخْرِجُ بِهِ مَا هُوَ آتٍ، وَ تُوَسِّعُ بِهِ فِی الْأَقْوَاتِ، سَحَاباً مُتَرَاکماً هَنِیئاً مَرِیئاً طَبَقاً مُجَلْجَلًا، غَیرَ مُلِثٍّ وَدْقُهُ، وَ لَا خُلَّبٍ بَرْقُهُ.

تا هر چه مرده است به آن زنده نمایی، و آنچه از میان رفته به ما بازگردانی، و آنچه آمدنی است بیرون آوری و به سبب آن روزی‌ها را وسعت بخشی، ابری در هم فشرده، کامبخش و گوارا و فراگیرنده و خروشان که بارانش دائمِ ویران کننده، و برقش فریبنده (بدون باران) نباشد.

اللَّهُمَّ اسْقِنَا غَیثاً مُغِیثاً مَرِیعاً مُمْرِعاً عَرِیضاً وَاسِعاً غَزِیراً، تَرُدُّ بِهِ النَّهِیضَ، وَ تَجْبُرُ بِهِ الْمَهِیضَ

بارخدایا ما را به بارانی فریادرس و برطرف کننده قحطی سیراب کن، بارانی رویاننده گیاه، سبز کننده - دشت و دَمَن، وسیع و پرمایه، که به سبب آن گیاه روئیده پژمرده را خرم کنی، و آن را برای گیاه شکسته مومیایی قرار دهی.

 اللَّهُمَّ اسْقِنَا سَقْیاً تُسِیلُ مِنْهُ الظِّرَابَ، وَ تَمْلَأُ مِنْهُ الْجِبَابَ، وَ تُفَجِّرُ بِهِ الْأَنْهَارَ، وَ تُنْبِتُ بِهِ الْأَشْجَارَ، وَ تُرْخِصُ بِهِ الْأَسْعَارَ فِی جَمِیعِ الْأَمْصَارِ، وَ تَنْعَشُ بِهِ الْبَهَائِمَ وَ الْخَلْقَ، وَ تُکمِلُ لَنَا بِهِ طَیبَاتِ الرِّزْقِ، و تُنْبِتُ لَنَا بِهِ الزَّرْعَ وَ تُدِرُّ بِهِ الضَّرْعَ وَ تَزِیدُنَا بِهِ قُوَّةً إِلَی قُوَّتِنَا.

بارخدایا بر ما بارانی فرست که به آن از تپه‌ها آب سرازیر گردانی، و چاه‌ها را لبریز کنی، و نهرها را روان سازی، و درختان را برویانی، و قیمت‌ها را در همه شهرها ارزان کنی، و چهارپایان را قوّت دهی و خلایق را زنده‌دل و نکوحال فرمایی، و روزی‌های پاکیزه را برای ما کامل گردانی، و کشت و زرع ما را برویانی، و پستان‌ها را پرشیر سازی، و نیرویی بر نیروی ما بیفزایی.

اللَّهُمَّ لَا تَجْعَلْ ظِلَّهُ عَلَینَا سَمُوماً، وَ لَا تَجْعَلْ بَرْدَهُ عَلَینَا حُسُوماً، وَ لَا تَجْعَلْ صَوْبَهُ عَلَینَا رُجُوماً، وَ لَا تَجْعَلْ مَاءَهُ عَلَینَا أُجَاجاً.

بارخدایا سایه آن ابر را بر ما باد گرم و زهرآگین مساز، و سردی آن را بر ما شوم و ناخجسته منما، و باریدنش را بر ما باران عذاب قرار مده، و آبش را در کام ما تلخ و ناگوار مگردان.

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ ارْزُقْنَا مِنْ بَرَکاتِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ، «إِنَّک عَلی کلِّ شَیءٍ قَدِیرٌ».

بارالها بر محمد و آلش درود فرست، و از برکات آسمان‌ها و زمین روزی ما ساز که تو بر هر چیز توانایی.

 

 

توصیه آیت الله صافی گلپایگانی برای نزول باران

وظیفه مسلمانان این است که با حالت انابه و تضرع و زاری از درگاه خداوند متعال طلب نزول رحمت نمایند و در این ایام عزاداری که به سالار شهیدان حضرت ابی عبدالله الحسین علیه السلام و حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام و حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام تعلق دارد آن ذوات مقدسه را به درگاه خداوند شفیع نمایند تا رحمت های بیکران الهی را بر آنان نازل فرماید.

خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید: استغفار کنید که خداوند غفار و توبه پذیر می باشد و باران و رحمت خود را بر شما نازل می نماید.

و اینجانب از همه دوستان اهل البیت علیهم السلام خالصانه می خواهم که با انجام فرائض دینی و اطاعت از دستورات مقدس اسلام به این امر مهم و حیاتی توجه نموده و دعا کنند که «الدعا سلاح المؤمن.»

اللهم انا نسئلک بحق محمد و آله الطاهرین ان تصلی علی محمد و آل محمد و ان تغفر لنا و لجمیع المؤمنین و المؤمنات ان تنزل علینا رحمتک و برکاتک.

انشاءالله موفق باشید.

19صفر المظفر1432

لطف الله صافی

انتهای پیام
اتاق خبر انتها

افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.