شنبه, 25 آذر 1396 :: Saturday, 16 December 2017
کد خبر: 122343

شفاف سازی مبانی یک تعطیلی پر ماجرا

ماجرای ساماندهی تعطیلات در ایران مربوط به امسال و سال گذشته نیست، بلکه مجلس شورای اسلامی مدت زمان زیادی است که در این باره در خیز تصمیم گیری قرار دارد. حواشی به وجود آمده راجع به تعطیلی امروز، یعنی روز شهادت امام حسن عسکری علیه السلام موجب شد تا چند خطی در این باره بنویسیم.
شفاف سازی مبانی یک تعطیلی پر ماجرا به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

سال 1395، خیلی بی‌مقدمه و ناگهانی، خبر تصویب  تعطیلی 8 ربیع الاول در رسانه ها منتشر شد. نمایندگان ارائه دهنده طرح، شهادت حضرت امام حسن عسکری(ع) و آغاز امامت حضرت مهدی(ع) را دلیل این تعطیلی بیان کرده بودند. انتشار این خبر در شراطی بود که مدت هاست در مجلس راجع به میزان تعطیلات در کشور ما بحث و جنجال وجود دارد. در خلال این بحث ها تعطیلی های مذهبی و ملی را از هم جدا میکنند و سعی دارند تا میزان اهمیت مناسبت ها را اولویت بندی کنند تا حذف یا اضافه شدن تعطیلی ها ساز و کار درستی پیدا کند.

در گزارش حاضر تمرکز نگارنده روی تعطیلی ها و لزوم کم یا زیاد شدن آن ها نخواهدبود. بلکه صرفا راجع به همین تعطیلی تازه (هشتم ربیع الاول) که امسال هم حواشی ای در پی داشت خواهیم نوشت.

تعطیلی روز شهادت امام حسن عسگری علیه السلام با حواشی ای همراه بوده است که لازم است ضمن بازگو کردن این حواشی هر کدام را جداگانه مو شکافی کنیم. به عنوان مثال دلیل اصلی این تعطیلی و تاریخ واقعی تعطیلی در منظر اهل تفکر جای سوال دارد. پاسخ به این سوال که آیا تعطیلی های مذهبی لازم است وجود داشته باشند یا خیر مطلب دیگری است که در این گزارش به آن اشاره خواهد شد. همچنین مسائل دیگری درمورد تعطیلی هشتم ربیع الاول در تقویم ما وجود دارد که به آن پرداخته خواهد شد.

 

 

ابهام در دلیل اصلی تعطیلی 8ربیع الاول

هشتم ربیع الاول مصادف با مناسبت مهمی است. شهادت امام حسن عسکری به دلیل خدمات بی بدیلی که ایشان به درخت امامت کرده اند از اهمیت ویژه برخوردار است. اما عده ای معتقدند که دلیل اصلی تعطیلی در دهه اول ماه ربیع به امامت رسیدن امام عصر (عج) است. بنابر این باید نهم ربیع الاول تعطیل اعلام میشد نه هشتم ربیع الاول. به هر حال از آن جایی که در این امر ابهام وجود دارد با بنا قرار دادن آگاهی در تعطیل شدن هشتم ربیع، دلایل محکمی که برای این کار موجود است را بازگو خواهیم کرد.

 

 

نقش پر رنگ امام حسن عسکری (ع) در تکمیل شجره امامت

وجود مقدس امام حسن عسكرى عليه السلام از ائمه‌اى هستند كه تحت فشار بسيار بودند چون هر چه كه دوران ائمه به دوره امام عصر عليه السلام نزديكتر مى‌شد كار بر آنها سخت‌تر مى‌گرديد. به علت فشارهای روز افزون عباسیان بر امامان معصوم و آزار و شکنجة آنان و نیز آماده نبودن جامعه برای پذیرش امامت امام مهدی عجل الله تعالی الفرجه الشریف، مشیّت الهی چنین تعلق گرفت که آخرین وصی پیامبرصلی الله علیه و آله و ائمه علیهم السلام، حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی الفرجه الشریف در غیبت فرو رود؛ تا وجود مقدسش از گزند حوادث زمان، مصون بماند، در فرصت مناسبی به میان مردم بیایند و مردم از وجود پرفروغ آن امام بهره‌مند شوند.

طبیعی است که مردم و جامعه می‌بایست آمادگی‌های لازم را می‌داشتند تا موضوع غیبت امام را بپذیرند و دچار سردرگمی و انحراف در دین نشوند. از این رو، امام عسگری علیه السلام، با انجام اقداماتی حکیمانه، در مسیر زمینه سازی و آماده کردن مردم برای پذیرش امر مهم غیبت امام دوازدهم قدم‌های بسیار مؤثری برداشتند.

از جمله اقدامات مهم امام حسن عسگری علیه السلام، در زمینه سازی غیبت امام زمان عجل الله تعالی الفرجه الشریف، طرح پیشاپیش مسألة غیبت بود. ‌ایشان در موارد متعددی، غیبت فرزندشان را ـ که جانشین پس از خودشان محسوب می‌شد ـ خبر دادند و اینگونه مردم و جامعه را برای پذیرش غیبت آماده کردند.

امام عسگری علیه السلام، برای مهیا نمودن ذهنیت مردم و خصوصاً شیعه، درباره امر غیبت، شیوه نهان سازی خود را بیش از آنچه در زندگی امام هادی علیه السلام، مورد توجه بود، به کار گرفت. از این رو، ایشان به جز ایامی که به دستور معتمد، برای دیدار وی از خانه بیرون می‌رفت و یا به جهت مصالحی که در نظر داشت، به کسی اجازه ملاقات می‌داد، یا خود، شخصاً به دیدار آنها می‌رفت، دیدار و ملاقات دیگری با مردم نداشت. به گفته مسعودی، امام حتی برای شیعیان خود ظاهر نمی‌شد و از پشت پرده، با آنان سخن می‌گفت.

اقدام دیگر امام حسن عسگری علیه السلام، برای زمینه سازی غیبت، ایجاد سازمان وکالت و تقویت آن بود. این نهاد در عصر امام صادق علیه السلام، تشکیل شد با فعالیت‌های مختلف و با نظارت امامان معصوم علیها السلام، کار خود را آغاز کرد و به تدریج تا زمان امام حسن عسگری علیه السلام، شکل منسجم نظام مندی به خود گرفت.

در هر نظام دینی، سیاسی یا اجتماعی، ارتباط بین رهبر و اعظای آن نظام، اجتناب ناپذیر است؛ بنابر این می‌بایست کسی یا کسانی از سوی امامان شیعه، تعیین می‌شدند تا به عنوان وکلای آنها، با شیعیان ارتباط برقرار می‌کردند. این مسأله زمانی روشن‌تر می‌شود که به گستردگی عالم اسلامی در آن عصر و پراکندگی شیعیان در نقاط مختلف، اعم از عراق، حجاز، ایران، یمن، مصر و مغرب توجه کنیم. از آنجایی که همه شیعیان، توانایی مسافرت به مدینه و سایر شهرهای اقامتی امامان را نداشتند، پس لازم بود کسانی به عنوان نمایندگان و افراد مورد اعتماد امام، شناخته شوند.

لذا فعالیت هایی که امام عسکری علیه السلام برای تشکیل چیزی که ما به آن مرجعیت فقهی میگوییم آنقدر مهم است که به نوعی زیربنای فقهی و احکامی جهان تشیع است.

 

با توجه به آنچه گفته شد و برجستگی های زندگی پر برکت امام حسن عسکری علیه السلام به نظر می رسد دلیلی برای اصرار بر سر اینکه تعطیلی هشتم ربیع الاول باید به نهم ربیع الاول منتقل شود وجود نخواهد داشت. زیرا هشتم ربیع به تنهایی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.

مقایسه ائمه با یکدیگر در این زمینه کار صحیحی نیست. مثلا اینکه بگوییم چرا روز شهادت امام سجاد علیه السلام تعطیل نیست و روز شهادت امام حسن عسگری علیه السلام تعطیل است. به قول معروف که "کلهم نور الواحد". به این معنا که همه ائمه مانند یک نور هستند و فرقی با هم ندارند. اما اگر بنای دانستن ادله تعطیلی شهادت امام یازدهم را داشته باشیم، مطالب بالا کفایت می کند.

 

 

بحث تعظیم شعائر الهی

مطالبی که در این بخش بیان می شود مربوط به لزوم تعطیلی در مناسبت های مذهبی است. باری این لزوم در روز شهادت امام حسن عسکری و روز به امامت رسیدن فرزند دلبند ایشان بیشتر احساس می شود. در واقع این بخش پاسخی خواهد بود به کسانی که از مبانی دینی تعطیلی های مذهبی سوال میکنند.

 

از جمله مباحثی که در حوزه فقه سیاسی، پیرامون سیاست داخلی، حفظ و تحکیم نظام اسلامی شایسته بررسی است، بحث «اقامه شعائر اسلامی» است. منشأ و خاستگاه عنوان «تعظیم شعائر» و بحث دربارة آن، آیة شریفه «وَمَن یُعَظِّمْ شَعَائِرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِن تَقْوَى الْقُلُوبِ»(حج(22): 32) است. از ظاهر این آیه چنین برداشت می‌شود که تعظیم شعائر در نزد خداوند عزوجل، از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا با تقوای درون و صفای جان، ارتباط مستقیم دارد و از آن برمی خیزد.

از آنجا که شعائر، ذاتاً از امور اجتماعی بوده و به همین سبب، مضرات و منافع آن به طور مستقیم متوجه جامعه است؛ قهراً بحث از وظیفه حاکم و حکومت اسلامی در تعظیم شعائر اسلامی از یک سو و ممانعت از حریم شکنی و توهین به شعائر اسلامی از سوی دیگر، اهمیت مضاعفی پیدا می کند.

از سوی دیگر، لزوماً مصادیق شعائر منحصر در مناسک حج که در آیات الهی آمده است، نمی باشد؛ بلکه می‌تواند شامل اموری گردد که علامتی حسی و عینی برای تثبیت یاد حق در قلب ها است؛ چنانکه با مساوی‌دانستن «شعائر» و «حرمات» الهی می توان دامنه شعائر الهی را توسعه داد؛ همانگونه که در لسان روایات چنین توسعه ای مشاهده می شود. اما این بدان معنا نیست که تعیین موارد آن به دست عرف باشد. لذا در غیر موارد منصوص و اموری که شعائربودن آنها یقینی نیست، باید به مقدار متیقن اکتفا نمود، در غیر این صورت، چه بسا به خرافات و بدعت در دین، منجر شود.

برگزاری مراسمات مذهبی اعم از مراسم عزاداری و یا جشن به مناسبت شهادت یا ولادت ائمه که پیامبر اسلام اجر رسالت خود را دوستی با آن ها قرار داده است، مهمترین شعائر دینی است که نباید از آن غافل شد. لذا اگر تعطیلی ای در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران راجع به این مناسبت ها دیده می شود نباید لزوم آن مورد تردید قرار بگیرد. هر چند نا آگاهانی این چنین تعطیلی هایی را در مقابل مسائل دیگر قرار دهند.

 

 

ساماندهی تعطیلات در ایران

ماجرای ساماندهی تعطیلات در ایران مربوط به امسال و سال گذشته نیست، بلکه مجلس شورای اسلامی مدت زمان زیادی است که در این باره در خیز تصمیم گیری است. اما مطلبی که در این میان کار را پیچیده تر میکند این است که حذف کدام تعطیلات به اصلاح این امر کدام میکند؟ تعطیلات ملی یا مذهبی؟ اصلا مقایسه بین اهمیت این تعطیلی ها کار درستی است؟ در مرحله قبل آیا مقایسه میانگین روزهای تعطیل در ایران با سایر کشور ها محلی از اعراب دارد؟ با توجه به اینکه در بسیاری از کشور های تعطیلات آخر هفته دو روز است و در ایران تنها یک روز با نام جمعه تعطیل می باشد، آیا باز هم باید به خاطر داشتن تعطیلات رسمی بیشتر از سایر کشورها احساس خسران کنیم؟ آیا آنچه تحت عنوان خسارت ناشی از تعطیلات رسمی به بدنه اقتصاد مطرح می شود مهم تر است یا خسارتی که به فرهنگ به خاطر حذف تعطیلی ها عارض می شود؟ بار فایده فرهنگی تعطیلات رسمی که مذهبی و چه ملی بیشتر است یا بار سود اقتصادی حذف تعطیلی ها؟

 

این سوالات همه و همه نیاز به کارشناسی دقیق تر در این موضوع دارد که از محتوای اصلی گزارش بالا فاصله دارد. به هر حال به نظر می رسد بی اهمیت جلوه دادن مناسبت های مذهبی برای تعطیل شدن یک روز در تقویم کار صحیح و بدون غرضی نیست.

انتهای پیام
اتاق خبر انتها

افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.