يكشنبه, 28 آبان 1396 :: Sunday, 19 November 2017
کد خبر: 118539

یک خداحافظی طولانی با "قلیان"

در برخی از استان ها مانند قم و مشهد دستگاه های اجرایی با همکاری قوه قضائیه توانسته اند به کلی جلو مراکز ارائه قلیان را بگیرند. در واقع این کار مهم با همکاری دستگاه های اجرایی و باحمایت تمام قد قوه قضائیه صورت گرفته است. اما اینکه چرا در تهران طرح مقابله با قلیان هنوز موفق نبوده است باید پای صحبت های دادستان تهران نشست...
یک خداحافظی طولانی با به گزارش خبرنگار اتاق خبر 24

ماجرای برخورد با عرضه بی رویه دخانیات در ایران داستان امروز و دیروز نیست. سیگار و قلیان به عنوان مدخل مواد مخدر از دیر باز متوجه سیاستگذاری های مسئولین بوده است. اما موانعی بر سر این راه وجود داشته است که هیچ گاه به صورت تمام و کمال منویات قانون گذار اجرا نشده است. مقوله قلیان در این بین به علل بی شماری در اولویت قرار گرفته است که همان هم با مشکلات عدیده ای روبروست. به هر حال قلیان به عنوان یک محصول سنتی و جای گرفته در فرهنگ ایرانی چه درست و چه غلط در زندگی ایرانیان وجود دارد.

در گزارش پیش رو به آنچه که در مورد برخورد با مراکز ارائه قلیان گذشته است اشاره مختصری خواهیم داشت.

 

تاریخچه قلیان

بنا بر دانشنامه ایرانیکا، تاریخ دقیق اولین استفاده از قلیان مشخص نیست. اولین تصویری که از قلیان به وسیله هنرمندان ایرانی کشیده شده، احتمالاً تصویر نشمی کماندار کار رضا عباسی، نقاش مشهور دربار شاه عباس بزرگ است، که تا اواخر نیمه اول قرن یازدهم هجری زنده بوده‌است.

بنا به نوشتهٔ سیریل الگود (اگر چه وی مأخذ خود را ذکر نکرده‌است) «اولین بار ابوالفتح گیلانی (متوفی ۱۵۸۸) پزشک ایرانیِ دربار اکبر اول، سلطان مغول هند بود که دود تنباکو را از یک ظرف آب عبور داد تا آن را خالص‌تر و سرد نماید و از این طریق قلیان که در شبه قاره به حقّه معروف است را ابداع نمود.» اما از سوی دیگر، یک رباعی از اهلی شیرازی (درگذشته در ۱۵۳۵) به استفاده از قلیان اشاره می‌نماید و از این رو پیشینه استفاده از قلیان را می‌توان به حداقل به دوران شاه طهماسب یکم صفوی بازگرداند و روایت ابوالفتح گیلانی را می‌توان شاهدی بر معرفی قلیان، که در ایران مورد استفاده بوده‌است، در شبه قاره هند دانست.

قلیان ز لب تو بهره ور می گردد

نی از دهن تو نیشکر می گردد

بر گرد رخ تو دود تنباکو نیست

ابری است که بر گرد قمر می گردد

سیاحان اروپایی که به ایران سفر کرده‌اند از جمله تاورنیه که در دوران صفویه به ایران آمد به قلیان و کشیدن تنباکو در ایران اشاره کرده‌اند. از جمله وی نوشته‌است که «ایرانیان تنباکو را با دستگاهی کاملاً اختصاصی می‌کشند. در کوزه گلی دهان گشادی به قطر سه انگشت، تنه قلیانی از چوب یا نقره که سوراخی در وسط دارد قرار می‌دهند، و بر سر آن مقدار تنباکوی نم‌دار با کمی آتش می‌گذارند، و در زیر قلیان سوراخ ممتدی است که، در حالی که نفس را بالا می‌کشند، دود تنباکو با شدت از امتداد سوراخ پایین آمده و داخل آب که به رنگهای مختلف می آمی‌زد داخل می‌شود. این کوزه مرتباً تا نصفه آب دارد. دود که در آب است به سطح می‌آید و هنگامیکه نفس را بالا می‌کشند، از نی قلیان دود به دهان وارد می‌شود. به واسطه آبی که به قلیان می‌ریزند دود تنباکو تصفیه می‌شود و کمتر ضرر می‌رساند. والا با این همه قلیان که می‌کشند، مقاومت برای آنها غیرممکن است. ایرانیان زن و مرد، به طوری از جوانی عادت به کشیدن تنباکو کرده‌اند، که کاسبی که باید روزی پنج شاهی خرج کند، سه شاهی آن را به مصرف تنباکو می‌رسانند. می‌گویند اگر تنباکو نمی‌داشتیم چطور ممکن بود کیف و دماغ داشته باشیم.»

 

اولئاریوس نیز که در سال ۱۰۴۶ در ایران بوده می‌نویسد که «چندین گونه ظرف قلیان در ایران ساخته می‌شد. شیشه‌ای، کوزه‌ای، از جوز هندی (نارگیله)، کدوئی که تا نیمه آب می‌شد و گاهی در آن عطر می‌ریختند».

 

قلیان در دوران قاجار بخشی از ضرورتهای زندگی بود. اشراف و بزرگان در خانه‌های خود انواع قلیان نگهداری می‌کردند که بعضی از آنها جواهرکاری شده بودند. واقعه قیام تنباکو در دوران قاجار و در نتیجه فتوایی توسط میرزا حسن شیرازی مبنی بر تحریم مصرف و فروش تنباکو رخ داد.

 

 

مضرات قلیانی که این روزها در قهوه خانه ها ارائه می شود

مصرف‌کنندگان قلیان و اطرافیان آنها که در معرض دود تحمیلی آن قرار دارند مانند مصرف‌کنندگان سیگار مبتلا به انواع سرطان‌ها، بیماری‌های قلبی، عروقی و تنفسی خواهند شد.

تحقیقات نشان می‌دهد 12 درصد بیماری‌های قلبی و عروقی، 66 درصد برونشیت و سرطان ریه و 38 درصد بیماری‌های حاد تنفسی در جهان به مصرف دخانیات اختصاص دارد.

همچنین مصرف قلیان شما را چهار تا ده برابر بیشتر از افراد دیگر در معرض سرطان دهان، حنجره و مری قرار می‌دهد. زنانی که در طول دوران بارداری خود، مصرف‌کننده قلیان بوده یا در معرض دود قلیان اطرافیان قرار گرفته‌اند، وزن نوزادشان هنگام تولد کمتر از حد طبیعی بوده و خطر ابتلا به بیماری‌های ریوی در این نوزادان بیشتر است.

برخلاف تصور بعضی افراد، دود حاصل از قلیان به هیچ وجه کم‌خطر نیست، بلکه حاوی مواد سرطان‌زا و سمی بی‌شماری است که موجب بروز سرطان‌های ریه، لب و حفره دهانی، بیماری‌های قلبی و عروقی و دیگر بیماری‌ها و سرطان‌ها می‌شود. همچنین استفاده مشترک از قسمت‌های دهانی قلیان، عاملی انتقال بیماری‌های واگیرداری همچون سل و هپاتیت است.

بوی بد دهان، دندان‌ زرد، از دست دادن دندان و بیماری‌ لثه از عوارض ناشی از مصرف قلیان است.

تنباکو و توتون مورد استفاده در قلیان معمولا از بی‌کیفیت‌ترین و نامرغوب‌ترین انواع موجود و خطرناک‌ترین آنهاست، ضمن این‌که اسانس‌های مواد معطر استفاده شده در تنباکوهای معطر یا میوه‌ای حاوی هزاران ماده سمی و کشنده است.

پزشکان متخصص هشدار می‌دهند مصرف‌‌کنندگان قلیان، در هر بار مصرف دود بسیار زیادتری را در مقایسه با کشیدن یک نخ سیگار وارد ریه‌های خود می‌کنند، چون تنباکوی مصرفی در قلیان 400 نوع ماده سمی و سرطان‌زا دارد، تنباکوهای میوه‌ای علاوه بر این 400 نوع سم، مضرتر هستند.

افراد سیگاری که به طور متداول ‌هشت تا ‌12 نخ سیگار در روز مصرف می‌کنند، به طور متوسط با ‌40 تا ‌75 پُک که به مدت پنج تا هفت دقیقه طول می‌کشند حدود ‌5 تا 6 لیتر دود استنشاق می‌کنند و این در حالی ‌است که مصرف‌‌کننده قلیان در هر وعده مصرف که به طور متداول ‌20 تا ‌30 دقیقه طول می‌‌کشد، حدود ‌50 تا ‌200 پک می‌‌زند که هر پک به طور متوسط حاوی ‌یک لیتر دود است.

به گفته پزشکان به دلیل مرطوب بودن راه‌های هوایی و مجرای خروج دود، قلیان می‌‌تواند عامل مهمی در رشد میکروب و قارچ باشد.

تحقیقات نشان می‌دهد که کشت مواد داخل لوله قلیان حاوی صدها نوع قارچ و میکروب بوده و براحتی با دود، وارد دستگاه تنفس شده و ایجاد عفونت‌های مزمن می‌کند.

ابتدا شخص متوجه بیماری خود نمی‌‌شود، ولی سال‌های بعد به دلیل نفوذ این قارچ و میکروب در لایه‌های مختلف ریه، بیماری‌هایی مثل برونشیت،‌ آمفیزم ریه و سرانجام آسم ایجاد می‌شود، این در حالی است که شخص هنگامی به بیماری خود پی می‌‌برد که متاسفانه چاره‌ای جز تحمل بیماری تا آخر عمر نخواهد داشت.

آنهایی که اهل کشیدن سیگار و قلیان هستند باید بدانند حالا دیگر نه فقط مستعد ایجاد زخم‌های گوارشی، تشدید برگشت اسید معده به مری و ایجاد سرطان‌های دستگاه گوارش هستند، بلکه اگر همین حالا هم به زخم‌های سیستم گوارشی مبتلا بوده و مراحل درمان را می‌گذرانند، مصرف قلیان بهبود زخمشان را به تاخیر می‌اندازد و پاسخ به درمان را کند می‌کند.

به همین دلیل است پزشکان متخصص به بیمارانی که از سوءهاضمه رنج می‌برند، توصیه می‌کنند برای افزایش تاثیر درمان و کاهش عود بیماری، به طور جدی مصرف سیگار و قلیان را کنار بگذارنند.

مصرف سیگار و قلیان موجب اختلال در جذب کلسیم و ساخت استخوان، یائسگی زودرس، کاهش‌وزن و تخریب هورمون‌های جنسی می‌شود که همه اینها سرانجام به تسریع روند ابتلا به پوکی استخوان کمک می‌کند.

 

 

*** در برخی از استان ها مانند قم و مشهد دستگاه های اجرایی با همکاری قوه قضائیه توانسته اند به کلی جلو مراکز ارائه قلیان را بگیرند. در واقع این کار مهم با همکاری دستگاه های اجرایی و باحمایت تمام قد قوه قضائیه صورت گرفته است. اما اینکه چرا در تهران طرح مقابله با قلیان هنوز موفق نبوده است باید پای صحبت های دادستان تهران نشست...

قلیان در ‌‌قم ممنوع شد‌

 

وقتی فقط دادستانی پای کار آمده است

عباس جعفری ‌دولت‌آبادی، دادستان تهران در سیزدهمین نشست شورای معاونان دادستانی تهران گفت: مصرف دخانیات در اماکن عمومی و وسایل نقلیه عمومی جرم محسوب می‌شود.

 او به فعاليت صنف قهوه‌خانه‌ها پرداخت و در بيان رويكرد قانونگذار ايران نسبت به مواد دخاني، ماده 14قانون منع مصرف مواد دخاني را قرائت كرد كه به موجب آن، مصرف دخانيات در اماكن عمومي و وسايل نقليه عمومي جرم محسوب مي‌شود و در ادامه افزود: همچنين به موجب مواد ديگر قانون اخيرالذكر عرضه، فروش، حمل و نگهداري فرآورده‌هاي دخاني قاچاق، جرم‌انگاري شده و ماده10 اين قانون انجام هرگونه تبليغات مغاير با اين قانون را جرم و مستوجب جزاي نقدي دانسته است.

جعفری دولت آبادی دادستان تهران

دادستان تهران سپس با طرح اين سؤال كه «چرا به‌رغم تصويب قانون، شمار قهوه‌خانه‌ها، قليان‌سراها و رستوران‌هايي كه قليان عرضه مي‌كنند، روزبه‌روز افزايش مي‌يابد»، در پاسخ گفت: وقتي انضباط اجتماعي وجود ندارد، پديدارشدن قارچ‌گونه قليان‌سراها و عرضه قليان در رستوران‌ها و كافي‌شاپ‌ها را شاهد هستيم؛ چرا كه سال‌هاي متمادي است كه بحث جمع‌كردن قليان در جلسات مسئولان مربوطه طرح مي‌شود و هر بار كه اين موضوع مطرح مي‌شود، با توجيه جلوگيري از بيكاري عده‌اي، راهكاري اتخاذ نمي‌شود. دادستان تهران واحدهاي صنفي را كه قليان عرضه مي‌كنند، در3گروه تقسيم‌بندي كرد و قهوه‌خانه‌هاي سنتي و قديمي را كه پيش از پيروزي انقلاب نيز وجود داشته و فعاليت آنها عرضه چاي و قليان بوده را مستثني كرد و اظهار داشت: اين اماكن اكثرا در مناطق كارگري و نزديك كارگاه‌ها استقرار دارند و لذا از موضوع بحث خارج هستند، اما درخصوص 2گروهي كه طي اين چند سال اخير اضافه شده‌اند، شامل قليان‌سراها و رستوران‌ها بايد گفت قليان‌سراها خدمت ديگري جز قليان ارائه نمي‌دهند و به محلي براي وقت‌تلف‌كردن جوان‌ها تبديل شده‌اند. جعفري دولت‌آبادي عدم‌رفع مشكل عرضه مواد دخاني را ناشي از سليقه‌اي اجراكردن قانون در كشور دانست و از سرپرستان نواحي دادسرا خواست به صنف‌هاي مرتبط با قليان مانند قليان‌سراها و رستوران‌ها، غيراز قهوه‌خانه‌هاي سنتي قديمي از طريق صنف و با همكاري پليس اخطار دهند كه ظرف مدتي محدود، عرضه قليان‌ را متوقف كنند. وي وظيفه صنف مربوطه و پليس را منع عرضه قليان‌ها در اين اماكن با تدبير لازم دانست و با اشاره به فتواي تحريم تنباكو در دوره قاجاريه، اظهار داشت: آن زمان مردم قليان‌ها را شكستند، آيا ما نيز بايد قليان‌ها را بشكنيم يا به‌نحوي ديگر تدبير كنيم؟

انتهای پیام
اتاق خبر انتها

افزودن دیدگاه جدید

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.